Maya dəyərini düz hesablamağın dörd şərti

Şirkətlərin çoxunda maya dəyəri kimi alış qiyməti götürülür. Bu, hesablamanı sadələşdirir, amma nəticəni sistematik şəkildə səhv edir — həmişə eyni istiqamətdə: marja olduğundan yüksək görünür.

1. Əlavə xərclər daxilolmaya paylanmalıdır

Gömrük rüsumu, daşınma, sığorta, yükləmə-boşaltma və saxlanma xərci malın dəyərinin bir hissəsidir. Bunlar ümumi xərc kimi yazılanda malın özü ucuz görünür.

Paylama bazası məntiqli seçilməlidir: daşınma üçün çəki və ya həcm, gömrük üçün dəyər. Bir baza bütün xərclərə uyğun gəlmir.

2. Valyuta fərqi vaxtında bağlanmalıdır

Mal valyuta ilə alınıb, manatla satılırsa, ödəniş tarixi ilə daxilolma tarixi arasındakı məzənnə fərqi maya dəyərinə təsir edir.

Fərq ay sonunda toplu şəkildə yazılanda hansı malın nə qədər bahalaşdığı itir. Fərq sənəd səviyyəsində bağlanmalıdır.

3. Partiya uçotu

Eyni mal müxtəlif vaxtlarda fərqli qiymətə alınır. Orta qiymət ilə işləmək asandır, amma qiymət tez dəyişən mallarda nəticəni əhəmiyyətli dərəcədə təhrif edir.

Partiya üzrə uçot daha dəqiqdir və qaytarma, geri çağırış, yararlılıq müddəti kimi məsələləri də eyni anda həll edir.

4. Zay maya dəyərinə daxildir

Satılan hər malın üzərində satılmayan malın payı var. Zay, sınıq və müddəti keçmiş mal ayrıca uçota alınmırsa, real maya dəyəri gizli qalır.

Praktik yanaşma: zay faizini mal qrupu üzrə ölçün və qiymətqoyma zamanı nəzərə alın. Bu, qiyməti qaldırmaq demək deyil — düzgün qiymət qoymaq deməkdir.

Nəticə necə yoxlanılır

Yoxlama sadədir: bir ay ərzində satılmış malların maya dəyərini toplayın və mühasibatdakı satışın maya dəyəri ilə tutuşdurun. İki rəqəm arasındakı fərq hesablamanızın dəqiqliyini göstərir.

Fərq beş faizdən çoxdursa, yuxarıdakı dörd bənddən ən azı biri işləmir.